Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.
Ҳидоятга бошлаш ёки залолатни раво кўриш Аллоҳнинг қўлидадир. Бу дегани, баъзилар ўйлаганидек, «Инсоннинг ихтиёри ўзида эмас, у барча ишларни мажбур бўлганидан қилади», деган фикрга олиб келмаслиги керак.
Ҳидоят ва залолат Аллоҳнинг қўлида, деган фикрнинг сабаблари Қуръони Каримда тушунтириб айтилган: «Албатта, Аллоҳ золим қавмларни ҳидоят этмас» («Моида» сураси, 51-оят).
«Зумар» сурасида эса: «Албатта, Аллоҳ ёлғончи ва кофир кимсаларни ҳидоят қилмас» (3-оят).
«Соф» сурасида: «Улар (ҳақдан) бурилган эдилар, Аллоҳ уларнинг қалбини буриб қўйди», дейилган (5-оят).
Демак, инсонга хос бўлмаган ёмон сифатларга эга бўлган кишилар Аллоҳнинг ҳидояти ва раҳматига сазовор эмасдир. Аллоҳнинг ҳидояти яхши сифатларга, гўзал инсоний фазилатларга эга бўлган кишиларга берилади.
«Тағобун» сурасида: «Ким Аллоҳга иймон келтирса, У Зот унинг қалбини ҳидоятга солур» (11-оят);
«Раъд» сурасида эса: «Сен: «Албатта, Аллоҳ кимни хоҳласа, залолатга кетказадир ва Ўзига йўналганларини ҳидоят қиладир», деб айт», дейилган (27-оят).
Ислом дини ҳар бир инсон ўз иродасига эга эканлигини тан олади. Лекин бу хоҳиш ва ирода Аллоҳнинг хоҳиши ва иродасидан ташқарига чиқа олмайди.
