Болалар зарарли стрессдан қандай ҳимоя қилинади?
Ўқиш режими + -

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Билиб қўйган яхши

Боланинг эҳтиёжлари қондирилмаса, унда зарарли стресс ривожланиши мумкин.

Янги туғилган чақалоқдаги очлик унинг ҳаётига таҳдид солади. У нимадир ноқулай эканлигини ҳис қилади ва буни йиғи билан ифодалайди. Агар ён-атрофда йиғининг сабабини ва уни қандай тинчлантиришни тушунадиган катталар бўлса, унда мамнуният ҳисси чақалоқнинг хотирасида сақланиб қолади. Стресс гармонлари даражаси пасаяди ва цикл қайта бошланади.

Агар бола эҳтиёжи қониқтирилмаса, унинг организми узоқ вақт стресс гармонини ишлаб чиқаради ва бу соғлиқ учун хавфлидир. Бундай вақтларда  аста-секин бола асабий бўлиб боради, тез чарчайди, вазн йўқотади, мияда синапсларнинг пайдо бўлиши камаяди. Бола бундай шароитда яшаса, мия ярим кортексининг турли қисмлари ўртасида боғланишни таъминлайдиган нервларни ривожланиш жараёни бузилади. Токсик (заҳарли) муҳит болалар учун жуда хавфлидир. Бу стрессга тўла муҳитдир.

Биласизми, болаларда қандайдир радар бор бўлиб, улар билан ота-оналар ўртасидаги келишмовчиликлар, оилада кескин ҳолатлар, жамиятдаги зўравонликлар пайдо бўлганида улар буни ҳис этадилар. Буларнинг барчаси боланинг ўсишига салбий таъсир қилади.

Қачонки бола зўравонлик доимо мавжуд бўлган муҳитда ва ёки аксинча у эътиборсиз бўлган муҳитда улғайса, бунинг барчаси боланинг ўсиши ва ривожланишига ҳалокатли таъсир қилади. Ривожланиши таҳдид остида қолган бола бу жуда оғир шароитларда яшовчи бола демакдир. Бу болада стресс даражаси жуда юқори бўлади.

Кўп ҳолатда биз  – жамият аъзолари бу борада ота-оналарга ёрдам бермаймиз. Биз ота-оналарни қўллаб-қувватламаймиз, уларга фарзандининг эҳтиёжини қондира оладиган шароит яратмаймиз. Афсуски бундай ҳолатлар ҳалокатли муҳитни пайдо бўлишига олиб келади.

Агар сиз болаларнинг ривожланиши учун керакли ёрдамни кўрсатишга қодир бўлсангиз, демак, келажакда сиз жамиятнинг соғлом аъзосини тайёрлайсиз. Бу эса ўз-ўзидан жамиятдаги зўравонлик даражасини камайишига, турли  муаммоларни оз бўлса-да, бартараф этилишига сабаб бўлади. Шунингдек, невротик касалликларни ҳам олди олинади. 

Ушбу даврда болани зарурий парвариш ва ғамхўрлик билан таъминлаш соғлом жамият қуриш учун ҳисса бўлади.

Бу бутун инсониятни ҳимоя қилишнинг бир усули.

Манба: UNICEF.org.

Бибиражаб таржимаси

Мавзуга оид мақолалар
УЙҚУГА ЁТИШ ОДОБЛАРИЎн олтинчи одоб ndash ухлашдан олдин чироқ ва оловларни ўчириш.Ухлайдиган кишига тегишли бўлган яна муҳим ишлардан бири ухлашдан олдин чироқни давоми...

21:00 / 15.03.2020 2151
Одоб улуғ фазилатларга эришишга сабаб бўладиган асосий восита ҳисобланади. Шу сабабли ҳар бир замон ва маконда инсонлар маълум бир одобларга риоя қилишга муҳтож давоми...

15:39 / 30.01.2020 2893
Инсон бирор нарсадан зерикиб, малолланган пайтида уйқусираб, эснаш ҳолати юз беради. Шундай ҳолат юз берганда мўмин киши нима қилиши кераклиги ҳақида давоми...

17:55 / 07.02.2020 2193
Қазои ҳожат бошқа жонли махлуқотлар сингари, инсонларнинг ҳам табиий эҳтиёжи ҳисобланади. Ўтаётган ҳар бир фурсатни ғанимат биладиган ва бу фурсатларни ажр давоми...

21:00 / 12.02.2020 4944