Боланинг хотирасини қандай ривожлантириш мумкин?
Ўқиш режими + -

Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Соғлом танда – соғ ақл

Ҳаракат нафақат мушакларни мустаҳкамлаш учун, балки хотирани ривожлантириш учун ҳам керак. Фақат шундагина мия кислород билан озиқланади. Шунинг учун ўйнанг, югуринг, тоза ҳавода иложи борича кўпроқ сайр қилинг.

Янги туғилган чақалоқни тез-тез қорни билан ётқизинг, каравотчасининг устига рангли ўйинчоқларни осиб қўйинг ёки териб қўйинг, гўдак уларни олишга ҳаракат қилсин, ағдарилишга уриниб кўрсин. Болангизга моторикасини ривожлантиришга ёрдам беринг. Бир ёшида бола илк мустақил қадамларни ташлайди. Энди сизнинг ёрдамчиларингиз – бу болалар майдончасидаги нарвончалар, горкалар, арғимчоқлар ва ҳатто ўрмондаги тўнкалар ҳамдир. Фарзандингиз горкага чиқиб, ундан осилиб туришига қўйиб беринг. У шу тарзда ҳаракатларининг координациясини яхшилайди. Икки, уч ёшда бола велосипед ва самокатни ўзлаштириш пайти келади. Қишда кўчага ўзингиз билан чаналарни олинг, агар чанғида учсангиз, албатта, фарзандингизни ҳам чанғида учишга ўргатинг. Ахир бу ёшда жисмоний ва ақлий ривожланиш бир-бири билан чамбарчас боғлиқ бўлади-да. Фаол ҳаракатланадиган гўдакнинг фикрлаши ва эслаб қолиши ҳам фаол бўлади.

Дастлабки сабоқлар

Олдин таниб олиш хотираси ишга тушади. Янги туғилган чақалоқ бирор бир предметни бир марта кўрса бас, кейин уни дарров таниб олади. Агар предметни онаси ёки отаси қўлида ушлаб турса, гўдак уни янада яхшироқ эслаб қолади. Чунки сизлар унинг ҳаётидаги энг асосий одамларсиз, демак, сиз билан боғлиқ ҳамма нарса гўдак учун ҳам жуда муҳим. Олти ойлик бола борган сари кўпроқ нарсаларни эслаб қолишга қодир. Агар унга ёрқин сариқ рангдаги ўрдакча билан кўзга унчалик ташланмайдиган оқ машиначани таклиф қилсангиз, у, албатта, ўрдакчага қўлини чўзади. Энди эса машинанинг ғилдиракларини айлантириб, машина қандай юришини кўрсатинг. Кичкинтой куляпти! У севимли ўйинчоғини бир неча кундан кейин ҳам таниб олади, чунки у машина нималар қила олишини эслаб қолди-да. Болага янги ўйинчоқни таклиф қилар экансиз, унга ўйинчоқ нималар қила олишини кўрсатинг ва гапириб беринг. Шунда боланинг ўйинчоқ билан ўйнаши янада қизиқарлироқ бўлади ва шу тарзда у хотирасида қоладиган янги маълумотга эга бўлади. Бола 2-3 ёшида катталардай эслаб қола олади. Энди у хотирасининг барча имкониятларидан фойдаланишни билади. Мияда қандайдир бир предметлар қатори (масалан, сигир, йўлбарс, нок, лимон...) сақланиб қолиши учун у тушунчаларни тоифалар бўйича гуруҳлайди. Баъзи бир сўзлар ҳайвонларни, бошқалари эса меваларни ифодалайди. Мевалар, сабзавотлар, жониворлар тасвири туширилган суратларни қирқинг ва болага уларни турли қутичаларга солишга ёрдам беринг.

Хотирани машқ қилдириш

Катталар ўқийди, чет тилларини ўрганади, кроссвордларни ечади ва шу тариқа ўз хотираларини машқ қилдиради. Бола эса уни ўйинлар ёрдамида ривожлантиради. Фарзандингизга бу борада ёрдам бериш учун у билан бирга кубикларни ва пазлларни жойлаштиринг. Албатта, болалар лотосини харид қилинг. Ёрқин суратлардан фойдаланган ҳолда, болани ҳайвонлар, гуллар, одамлар билан таништиринг. Ҳар қандай ўйин олдидан болага у ҳақда гапириб беринг, биргаликда суратларни томоша қилинг, бола уларни ўз қўлида ушлаб кўрсин. Болага эртак ва шеърлар ўқиб беринг. Шунда бола қаҳрамонларнинг хатти-ҳаракатларига баҳо беришни ўрганади, хотираси ва диққатини машқ қилдиради. Эртакларнинг тили ритмик бўлади, матнда кўплаб такрорланишлар ва турғун жумлалар бўлади. Бу боланинг қабул қилиб олишини енгиллаштиради, бу эса гўдак учун жуда муҳим.

Мия учун парҳез

Фойдали: • янги узилган мевалар ва сабзавотлар (А витамини); • гўшт, тухум, дуккаклилар (В витамини); • ўсимлик ёғи, ёнғоқлар (Е витамини).

Зарарли: • фаст-фуд овқати (пицца, гамбургер, чипслар, хот-дог, фри картошкаси); • ёғли овқат (қандолатчилик маҳсулотлари); • кучли газланган сув.

Боланинг ривожланиш пирамидаси

1 ойликдан бошлаб гўдак шақилдоқни товушидан, визуал тарзда ва қўли билан ушлаб, билиб олади. У ҳатто ўйинчоққа қараб кулади.

2 ёшдан бошлаб гўдак 3-4 кун олдин у билан нима юз берганини эслаши ва онасига батафсил айтиб бериши мумкин. 3 ёшдан кейин бир қатор сўзларни эслаб қолиш учун бола предметлар ва ҳодисаларнинг умумий белгиларини топади ва уларни тоифалар бўйича ажратади.

«Kitob.uz» сайтидан олинди.

Мавзуга оид мақолалар
Аллоҳнинг бандаларига фазли Аллоҳ таоло бандаларини кўпгина неъматлар ва фазллар билан неъматлантириб, марҳамат кўрсатган. Бу неъматлар дин ва дунёга давоми...

04:47 / 31.05.2019 161
Гапимни сийқаси чиққан Бизнинг давримизда... ибораси билан бошламоқчи эмасман. Ўтмиш ва ҳозирни солиштирар эканмиз, одамлар ўзгармаганини кўришимиз мумкин. Олдин давоми...

11:00 / 24.07.2019 453
Қуръони карим қироатининг учта даражаси бўлиб улар Таҳқиқ, ҳадр ва тадвирдир. Таҳқиқ Жуда секин ва хотиржам ҳолда тажвид аҳкомларига риоя қилиб тадаббур билан давоми...

09:03 / 23.10.2016 1725
Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм Бизни Рамазонга соғсаломат етказган Аллоҳ субҳанаҳу ва таолога чексиз ҳамду санолар бўлсин Ўзи барчамизни ушбу муборак ойнинг давоми...

21:07 / 25.12.2016 1214