Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Аввал ўтганлардан қолган ёки бошқача айтганда бирор назарга боғланмаган расм.

Замондош уламолар бу борада икки қавлга бўлинганлар:

Биринчи қавл: Фотосурат ҳаром (тақиқланган)

Улар қуйидагилар ҳужжат қилиб келтирганлар:

1. Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: «Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг шундай деганларини эшитдим: «Бу дунёда кимки расм чизса, қиёмат куни ўшанга руҳ пуфлашга мажбурланади, ваҳоланки у пуфлай олмайди».[1]

Далилнинг шарҳи: Фотосурат Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг «расм» деган сўзлари остига киради. Расмга олаётган одам эса «ким расм чизса» деган сўзларига тўғри келади. Ҳадисдаги азобнинг келиши суратнинг ҳаромлигига далолат қилади. Албатта, бу оғир азоблардандир.

2. Оиша розияллоҳу анҳодан ривоят қилинади:«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам бир сафардан қайтганларида мен ётоғимизни расми бор парда билан тўсиб қўйган эдим. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам уни кўрган заҳоти йиртиб ташладилар ва «Қиёмат кунида энг қаттиқ азобланадига кишилар (бирон нарсани) Аллоҳнинг яратганига ўхшатганлардир», дедилар. Кейин мен ундан бир ёки иккита ёстиқ қилиб қўйдим».

Далилнинг шарҳи: тасвирни ман қилишнинг сабаби фотосуратда мавжуд бўлган нарсага ўхшаш.

Шунингдек, уламолар умуман ҳар қандай суратнинг ҳаром эканига ишора қиладиган бошқа даллилларни ҳам ҳужжат қиладилар.

Иккинчи қавл: Фотосурат жоиз.

Бунга қуйидагиларни ҳужжат қилишган:

1. Шаръан ҳаром қилинган тасвир инсон қўли билан чизган расмдир. Фотосурат эса инсон қўли билан чизилмайди. У фақат соя, яъни бир нарсанинг акси ҳисобланади.

2. Фотосурат аксни бир жойга тўплагани учун уни кўзгуга қиёс қилинади.

3. Кўзгуга қиёсласак, фотосуратда бу сабаб топилмайди.

Мухтор қавл:

Мухтор қавл шуки, фотосурат жоиздир.

^[1] Бухорий (5963-рақам), Муслим (2110-рақам) ривоят қилган.