Одамлар ҳақида яхши гумонда бўлиш эса, улардан ҳолини билмайдиганлари ҳақида улар Аллоҳ таолонинг тоатида мендан кўра яхшироқ бўлсалар керак, деган гумонни қилишдир.

Аммо ким очиқ-ойдин осийлик қилаётган бўлса, уларни Аллоҳ таоло учун ёмон кўриш лозим. Ана ўша иймоннинг баркамоллиги ҳисобланади.

Одамлардан ҳазир бўлиш эса, улар билан бўладиган муомалада эҳтиёт бўлиб, жанжалдан қочиб, тинчлик ва осойишталикнинг пайидан бўлишдир.

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:

«Аллоҳ азза ва жалла «Бандам Мен ҳақимда нима гумон қилса, ўшандоқман» деди», дедилар».

Икки шайх ва Термизий ривоят қилишган.

Шарҳ: Банда Аллоҳ таоло ҳақида қандоқ гумон қилса, Аллоҳ таоло унга ўша гумонга мос муомала қилади. Шунинг учун мўмин банда доимо Аллоҳ таоло ҳақида яхши гумонда бўлмоғи керак.

Яна ўша кишидан ривоят қилинади:

«Яхши гумон яхши ибодатдандир», дедилар».

Абу Довуд ривоят қилган.

Шарҳ: Аллоҳ таоло ҳақида яхши гумонда бўлиш У Зотнинг ҳаққини адо этишдир. Шунинг учун ҳам бу иш яхши ибодатдан ҳисобланади. Одамлар ҳақида яхши гумонда бўлиш эса, ўз эгасини одамларнинг ёмон кўришидан ва ҳасадидан асрайди. Шунинг учун ҳам бу иш яхши ибодатдан ҳисобланади.

Аллоҳ таоло ҳақида ёмон гумон қилиш куфрдир.

Одамлар ҳақида ёмон гумонда бўлиш маъсиятдир.